John von Neumann
John von Neumann (ur. 28 grudnia 1903 w Budapeszcie, zm. 8 lutego 1957 w Waszyngtonie) – matematyk, inżynier chemik, fizyk i informatyk. Wniósł znaczący wkład do wielu dziedzin matematyki - w szczególności był głównym twórcą teorii gier, teorii automatów komórkowych (w które pewien początkowy wkład miał także Stanisław Ulam), i stworzył formalizm matematyczny mechaniki kwantowej. Uczestniczył w projekcie Manhattan. Przyczynił się do rozwoju numerycznych prognoz pogody.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
John von Neumann urodził się 28 grudnia 1903 w Budapeszcie jako margittai Neumann János Lajos, w czasie pobytu w Niemczech nazywał się Johann von Neumann, dziś znany jest jednak przede wszystkim pod swym amerykańskim imieniem: John.
János Neumann pochodził z bankierskiej rodziny żydowskiej. Już jako dziecko odznaczał się niezwykłą inteligencją. Jako sześciolatek potrafił np. z dużą prędkością dzielić w pamięci ośmiocyfrowe liczby. Posiadał fotograficzną pamięć, która pozwalała mu po krótkim spojrzeniu na stronę książki, cytować dokładnie jej zawartość. Uczęszczał wraz z rok starszym Eugene Wignerem do Budapesti Evangélikus Gimnázium. Nauczycielem matematyki obu był László Rátz. János był wybitnie zdolnym uczniem i błyszczał swymi matematycznymi osiągnięciami, swój pierwszy artykuł matematyczny opublikował w wieku 17 lat.
Po uzyskaniu matury studiował na kilku europejskich uniwersytetach (ETH Zürich, Uniwersytety: Budapeszt, Getynga, Hamburg, Berlin). W latach 1926-1930 był najmłodszym docentem na uniwersytecie Humboldta w Berlinie. Jesienią 1929 został zaproszony przez Oswalda Veblena do Princeton New Jersey, dokąd w 1930 wyjechał i rozpoczął pracę naukową na Uniwersytecie Princeton. Od 1933 objął profesurę matematyki na nowo założonym, elitarnym Institute for Advanced Study. Innym znanym wykładowcą tego instytutu był Albert Einstein.
John von Neumann wniósł znaczący wkład do szeregu dziedzin matematyki m.in. logiki matematycznej, teorii mnogości, analizy matematycznej, udowodnił twierdzenie min-max. W 1944 napisał razem z Oskarem Morgensternem The Theory of Games and Economic Behavior stając się twórcą teorii gier. Von Neumann był też autorem pierwszej, matematycznie przemyślanej książki z mechaniki kwantowej (Przestrzeń Hilberta, definicja entropii). Oprócz tego był jednym z pionierów informatyki.
Od 1943 uczestniczył również w projekcie Manhattan, w ramach którego zbudowano pierwszy efektywnie funkcjonujący reaktor atomowy oraz pierwszą bombę atomową. Z tego czasu pochodzą takie odkrycia jak powstanie pierwszej metody numerycznej rozwiązania hiperbolicznych równań różniczkowych cząstkowych i rozwój architektury komputerowej zwanej architekturą Von Neumanna, która została opisana w 1945 w książce "First Draft of a Report on the EDVAC".
W 1956 otrzymał nagrodę Amerykańskiego Towarzystwa Meteorologicznego za wkład do nauki o meteorologii i rozwój szybkich komputerów elektronicznych do zastosowań meteorologicznych i kierownictwo w stworzeniu grupy naukowej, która opracowała pierwszą numeryczną prognozę pogody.
Oprócz pracy naukowej von Neumann był też aktywny politycznie. Przed zrzuceniem bomby atomowej na Japonię należał do Target Committee, który współdecydował o wyborze celu bomb. Von Neuman proponował zrzucenie bomby na Kioto – miasto to jest dla Japończyków ważnym centrum religijnym. Brał też udział w projektach rakiet balistycznych oraz w projekcie budowy bomby wodorowej.
Profesor John von Neumann był prywatnie wesołym, lubiącym towarzystwo człowiekiem. Był dwukrotnie żonaty (Mariette Kovesi i Klara Dan), miał jedną córkę (Marina). W jego domu w Princeton odbywały się słynne Princeton-Parties, które znane były z dużej ilości pitego tam alkoholu. Von Neumann zmarł 8 lutego 1957 po przewlekłej, pełnej cierpień chorobie w "Walter Reed Hospital" na raka. Na łożu śmierci przyjął katolicyzm.
[edytuj] Kalendarium
- 1925 – otrzymał tytuł bakałarza w dziedzinie inżynierii chemicznej.
- 1926 – otrzymał tytuł doktora nauk matematycznych na Uniwersytecie w Budapeszcie.
- 1930 – wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
- 1932 – opublikował książkę Mathematische Grundlagen der Quantenmechanik (Matematyczne podstawy mechaniki kwantowej), rozwijając aparat przestrzeni Hilberta w zastosowaniu do mechaniki kwantowej.
- 1937 – nadano mu obywatelstwo Stanów Zjednoczonych.
- 1944 – opublikował wraz z Oskarem Morgensternem książkę Theory of Games and Economic Behavior (Teoria gier i zachowania ekonomicznego), kładąc tym samym podwaliny pod rozwój teorii gier.
- 1945 – opublikował książkę: "First Draft of a Report on the EDVAC", opisującą architekturę Von Neumanna.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- John J O'Connor; Edmund F. Robertson John von Neumann w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
| O tym jak banda dzieciaków ugryzła Imperium |
|
Czytaliście może Duży Format ostatnio? Jeśli nie to tak w skrócie: Pojawił się wywiad ze Zbigniewem Branieckim z polskiej Mozilli. W wywiadzie poruszane są kwestie wolnego oprogramowania, ideologii, działań Mozilli oraz również tego dlaczego Mozilla współpracuje z Google.
|
| Co nowego w GNOME 2.20? |
|
Na blogu tłumacza środowiska GNOME, Tomasza Dominikowskiego, pojawiła się lista nowości wprowadzonych w GNOME w wersji 2.20. Prezentujemy ją na naszych łamach.
|
| Nowe wersje Firefoksa |
|
Mozilla poinformowała o wydaniu nowych wersji swojej flagowej przeglądarki. Są to wersje, które zostały zapowiedziane m.in. w naszym serwisie. Zostały one oznaczone numerami: 2.0.0.4 oraz 1.5.0.12. Trzeba pamiętać, że wersja 1.5.0.12 jest ostatnią wersją z gałęzi 1.x. Podczas kilku następnych tygodni użytkownicy tej wersji zostaną poinformowaniu o możliwości aktualizacji do wersji 2.
|
| 1 mln blogów w Wordpress.com |
|
Tak... To już ponad milion blogów opartych na popularnym skrypcie Wordpress utrzymuje serwis Wordpress.com. Taki prezent zrobili użytkownicy im twórcom na czwarte urodziny serwisu. Obecnie w serwisie założonych jest 1 022 129 blogów.
|
| Nowy Firefox? |
|
W Mozilla Developer Center pojawiła się informacja, która sugeruje że pojawią się dwie nowe wersje przeglądarki Mozilla Firefox z gałęzi 2.x i 1.x. Od połowy maja gałąź 1.x nie powinna być rozwijana, jednakże najnowsza wersja - 1.5.0.12 zostanie wydana. Będzie to ostatnia edycja starszej wersji tej przeglądarki.
|