Legendy arturiańskie – Gry

Legendy arturiańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj

Legendy arturiańskie – zbiór opowieści związanych z legendarnym królem Arturem i rycerzami Okrągłego Stołu. Odnaleźć w nich można ślady wydarzeń historycznych i wpływy wielu kultur, szczególnie mitologii celtyckiej, wierzeń chrześcijańskich i gnostyckich, oraz średniowiecznej kultury dworskiej.

Nie istnieje jedna „legenda arturiańska”, lecz wiele konkurencyjnych wersji, z których najwcześniej nam znane pochodzą z XII wieku. Legendy arturiańskie pozostają żywe do dnia dzisiejszego. Cały czas powstają ich nowe wersje i interpretacje. Do postaci i motywów legend arturiańskich bardzo chętnie sięga także kultura popularna.

Spis treści

[edytuj] Wątki legend arturiańskich

Opowieści o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu nie są spójną całością, lecz tworzą kilka częściowo niezależnych linii narracyjnych.

  • Główna narracja związana jest z historią rządów króla Artura. Uther Pendragon po latach bitew jednoczy Brytanię. W związku z Igerną płodzi Artura, którego oddaje Merlinowi. Artur rośnie w ukryciu, jako przybrany syn sir Hektora. Kiedy wyciąga wetknięty w skałę magiczny miecz, zostaje uznany nowym królem Brytanii. Osiada w Camelot, gdzie zbiera wokół siebie najznamienitszych rycerzy, znanych jako rycerze Okrągłego Stołu. Poślubia Ginewrę, córkę Leodegrance'a. Duża część legend arturiańskich dotyczy dworskiego życia w Camelocie i przygód poszczególnych rycerzy. Ten „złoty okres” musi jednak dobiec do końca. Ginewrę i pierwszego rycerza Okrągłego Stołu – Lancelota, łączy romans, który doprowadzi do rozbicia jedności Camelotu. W siłę rosną też przeciwnicy rządów Artura, np. Morgana Le Fay i Mordred. W wielkiej bitwie pod Camlann Mordred rani Artura. Rana okazuje się śmiertelna i Artur w towarzystwie trzech królowych odpływa do Avalonu.
  • Równie ważna linia narracyjna związana jest z poszukiwaniem Graala. Kultura dworska i celtycka ustępują tu pierwszeństwa wpływom chrześcijańskim i gnostyckim. Jedynie nieliczni rycerze (Bors, Galahad, Parsifal), odpowiadający nowemu ideałowi świętego rycerza mogą wypełnić misję Graala. Wraz z wypełnieniem się misji Graala, epoka arturiańska odchodzi w przeszłość.
  • Niezależne cykle tworzą również legendy związane z dziejami Merlina, Tristana i Izoldy czy sir Lamoraka.

[edytuj] Pierwsze wersje Legend arturiańskich

Wojciech Górczyk wymienia następujące wersje legend arturiańskich[1]:

  1. Nennius (VIII w)- król Artur pojawia się w Historia Brittonum[2].
  2. Chretien de Troyes (1135?- 1183)- Érec et Énide, Cligès, Lancelot, Yvain oraz Perceval. Chretien ako pierwszy wprowadził motyw Graala do legend arturiańskich (w Percevalu).
  3. Geoffrey z Monmouth (XII w)– Prophetiae Merlini, Historia Regum Britanniae i Vita Merlini. Geoffrey z Monmouth po części bazuje na zapiskach Nennius`a.
  4. XII wiek- rękopisy, w których można znaleźć fragmenty podań zwartych w czternastowiecznych manuskryptach: Llyfr Coch Hergest i Llyfr Gwyn Rhydderch – od XIX w. znanych jako Mabinogion.
  5. Wolfram von Eschenbach (XII- XIII w.)- Parsifal. Wolfram korzysta z dzieł Chretien`a de Troyes.

[edytuj] Późniejsze wersje i inspiracje

  • Marion Zimmer Bradley; Mgły Avalonu - jedna z najpopularniejszych współczesnych wersji legend arturiańskich. Mgły Avalonu eksponują konflikt między odchodzącym w przeszłość światem celtyckiej magii, a nadchodzącym chrześcijaństwem. Artur i jego towarzysze są tu wojownikami stojącymi na przełomie dwóch epok, a nie rycerzami prowadzącymi dworskie życie.
  • Najsłynniejszy poemat Alfreda Tennysona The Lady of Shalott (1842 r.) opowiada historię miłości Elaine z Astolat do Lancelota.

[edytuj] Sztuki sceniczne

[edytuj] Recepcja legend arturiańskich w Polsce

Jako pierwszy recepcje legend arturiańskich w średniowiecznej Polsce zauważył prof. Jacek Wiesiołowski, który wykazał, że w Wielkopolsce motywy arturiańskie były wykorzystywane przez Piastów w sfragistyce[3]. Prof. Tomasz Panfil rozwinął tą koncepcję udowadniając, że wiwern w numizmatyce ma związek z recepcją legend arturiańskich[4]. Natomiast Wojciech Górczyk rozwinął koncepcję T.Panfila udowadniając, że smok w herbie książąt czerskich również ma rodowód arturiański, wskazał on także na ślady recepcji legend arturiańskich w kronikach polskich, w kronice Galla i kronice wielkopolskiej[1]. Jacek Witkowski odnalazł slady recepcji legend arturiańskich na średniowiecznych polichromiach w wielkiej sali wieży mieszkalnej w Siedlęcinie[5].

[edytuj] Film

[edytuj] Sztuki piękne

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 W. Górczyk, Ślady recepcji legend arturiańskich w heraldyce Piastów czerskich i kronikach polskich, "Kultura i Historia" 17/2010, Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej, ISSN 1642-9826 http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1793
  2. ↑ W. Górczyk, dz. cyt. oraz por. David N. Dumville, “Nennius and the Historia Brittonum”, Studia Celtica, 10/11 (1975/6), s. 78-95
  3. ↑ J. Wiesiołowski, Przemysł-Lancelot, czyli Strażnica Radości nad Wartą, „Kronika Miasta Poznania”, R. 42, 1995, nr 2, s. 123-135.
  4. ↑ T.Panfil, Polski zwierzyniec numizmatyczny – Smok, „Biuletyn Numizmatyczny” 2 (322), 2001, s. 13-30
  5. ↑ J. Witkowski, Szlachetna a wielce żałosna opowieść o Panu Lancelocie z Jeziora. Dekoracja malarska wielkiej sali wieży mieszkalnej w Siedlęcinie,Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2001.
p • d • e
Legendy arturiańskie
Autorzy
Postacie męskie
Postacie żeńskie
Miejsca
Inne






profile z tworzyw sztucznych dell precision kleje do mebli ośrodek wypoczynkowy podkarpackie ciekawostki biznesowe Kredyty Kraków prawo Serwis Notebooków budowa biuro projektowe