Onkogeneza
Z Wikipedii
Onkogeneza (ang. oncogenesis) - proces prowadzący do powstania nowotworu. Zwykle zachodzący na poziomie DNA w postaci mutacji molekularnej. Zmiany zachodzą na wielu poziomach:
- mutacji pojedynczych genów
- mutacji chromosomalnych (amplifikacje, delecje i translokacje)
- zmiany ekspresji genów, np. w wyniku metylacji
- w wyniku włączenia do genomu genów wirusa onkogennego.
Geny, których inaktywacja powoduje bądź przyspiesza onkogenezę, to antyonkogeny, częściej nazywane genami supresorowymi; geny, których amplifikacja/zwiększenie ekspresji powoduje bądź przyspiesza onkogenezę to onkogeny.
Substancje chemiczne, prowadzące do transformacji nowotworowej określane są mianem karcynogenów i należą do dwóch zasadniczych grup:
- inicjatorów karcynogenezy
- promotorów karcynogenezy (należą tu m.in. estrogeny, cytokiny i inne substancje pochodzenia endogennego, których zmiany stężenia mogą prowadzić do rozwinięcia się nowotworów)
Spis treści |
[edytuj] Działalność retrowirusów
Jednym z czynników prowadzących do wystąpienia nowotworu są retrowirusy. Ze względu na mechanizm działania można wydzielić ich trzy podkategorie:
- retrowirusy ostro transformujące
- retrowirusy przewlekle transformujące (zaburzają działanie promotora protoonkogenu)
- retrowirusy transaktywujące (prowadzą do transaktywacji niektórych genów. przykładami mogą być wirus ludzkiej białaczki wywodzącej się z limfocytów T - HTLV-1 oraz powszechnie znany wirus HIV)
[edytuj] Zmiany genetyczne związane z onkogenezą
[edytuj] Mutacje pojedynczych genów
- Niewielkie delecje, lub mutacje punktowe: najczęściej występują one w genach kodujących Białka Ras bądź kinazy tyrozynowe, uczestniczących w szlakach transdukcji sygnału w komórce.
- amplifikacje pewnych genów
- translokacje chromosomowe, takie jak przeniesienie protoonkogenu w pobliże silnego promotora (zachodzi m.in. w przypadku chłoniaka Burkitta) lub utworzenie na tej drodze nowego białka fuzyjnego, będącego stymulatorem proliferacji (przykładem może być przeniesienie fragmentu onkogenu ABL z chromosomu 9 na chromosom 22, w pobliże regionu BCR)
[edytuj] Geny supresorowe
Geny supresorowe zwane też antyonkogenami są to geny kodujące białka takie jak: inhibitory proliferacji, induktory apoptozy oraz enzymy odpowiedzialne za naprawę uszkodzeń DNA. W przypadku gdy oba allele genu kodującego takie białko są zmutowane i powstające białko jest niefunkcjonalne ryzyko wystąpienia nowotworu gwałtownie wzrasta. Przykładem może być białko p53.
[edytuj] Uszkodzenia DNA w komórkach nowotworowych
- rozmaite aberracje chromosomowe
- aneuploidie - bardzo duże spektrum możliwych zmian
- translokacje chromosomowe takie jak tworzenie chromosomów fuzyjnych (głównie w przypadku chłoniaków i białaczek); tworzenie się specyficznych translokacji jest możliwe dzięki stałemu ułożeniu względem siebie chromosomów w jądrze interfazowym, jest ono specyficzne tkankowo.
- amplifikacje genów, obejmujące m.in. tworzenie amplikonów, małych bezcentromerowych chromosomów oraz regionów chromatyny o zatartej strukturze prążkowej
[edytuj] Metody badań uszkodzeń DNA w komórkach nowotworowych
- FISH, a szczególnie M-FISH (multicolor FISH)
- CGH (porównawcza hybrydyzacja genomowa), może być użyta w połączeniu z mikromacierzą DNA, lub w wersji CGH HR (high resolution)
- różne warianty PCR
- DGGE (denaturyzacyjna elektroforeza gradientowa)
- HA (analiza heterodupleksów)
- SSCP (analiza konformacji pojedynczych nici , ang. single strand conformation polymorphism)
- DTT (test przedwczesnej terminacji translacji)
- DHPLC (denaturyzująca HPLC)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
"Onkologia" pod redakcją Radzisława Kordka
|
|