Z Wikipedii

Ac - Th - Pa Ce Th   Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Tor, Th, 90
Własności metaliczne	aktynowiec
Grupa, okres, blok	-, 7, f
Gęstość, twardość	11724 kg/m3, 3,0
Kolor	srebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa	232,0381 u
Promień atomowy (obl.)	180 (bd) pm
Promień kowalencyjny	bd
Promień van der Waalsa	bd
Konfiguracja elektronowa	[Rn]6d²7s²
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 32, 18, 10, 2
Stopień utlenienia	4
Własności kwasowe tlenków	słabo zasadowe
Struktura krystaliczna	regularna ściennie centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	2028 K (1755 °C)
Temperatura wrzenia	5061 K (4788°C)
Objętość molowa	19,80×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	514,4 kJ/mol
Ciepło topnienia	16,1 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	bd
Prędkość dźwięku	2490 m/s (293,15K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	1,3 (Pauling) 1,11 (Allred)
Ciepło właściwe	120 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	6,53×106 S/m
Przewodność cieplna	54 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	587 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1110 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	1930 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	2780 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 228Th {syn.} 1,9116 lat α 5,520 224Ra 229Th {syn.} 7340 lat α 5,168 225Ra 230Th {syn.} 75380 lat α 4,770 226Ra 232Th 100% 1,405×1010 lat α 4,083 228Ra 234Th {syn.} 24,1 dni β- 0,270 234Pa
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu, w.e.=wychwyt elektronu

Tor (Th, łac. thorium) - pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od imienia jednego z bogów nordyckich Thora.

[edytuj] Charakterystyka

Tor to błyszczący i kowalny metal. Powoli reaguje z mocnymi kwasami nieorganicznymi, znacznie szybciej z wodą królewską. Występuje w zwiazkach na IV stopniu utlenienia i swoimi właściwościami przypomina cyrkon, tytan oraz lantanowce. W roztworach o pH < 1 istnieją bezbarwne jony Th⁴⁺. Tor tworzy jeden tlenek: biały ThO₂.

[edytuj] Występowanie

Tor występuje w skorupie ziemskiej w ilości 12 ppm. Najważniejszym minerałem toru jest monacyt (Ca,La,Nd,Th)PO₄. Tor występujący naturalnie składa się praktycznie wyłącznie z izotopu ²³²Th. Izotop ten jest nietrwały, jednak ze względu na długi (14 mld. lat) czas połowicznego rozpadu, radioaktywność produktów wykorzystujących oczyszczony tor jest niewielka.

[edytuj] Odkrycie

Tor został odkryty w roku 1828 przez szwedzkiego chemika Jönsa Jacoba Berzeliusa.

[edytuj] Zastosowanie

Tor jest ważnym dodatkiem stopowym, zwiększającym wysokotemperaturową wytrzymałość metali, np. magnezu. Stosuje się go również w czujnikach fotoelektrycznych, jako dodatek stopowy (w ilości 2%), do "czerwonych" elektrod wolframowych stosowanych w metodzie spawania TIG, a tlenek toru w wysokogatunkowych soczewkach.

Tor, tak jak uran i pluton, może być użyty jako paliwo w reaktorach jądrowych.

[edytuj] Bibliografia

• Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2

   

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Tor (pierwiastek)

p • d • e

Pierwiastki chemiczne

(Ac) aktyn · (Am) ameryk · (Sb) antymon · (Ar) argon · (As) arsen · (At) astat · (N) azot · (Ba) bar · (Bk) berkel · (Be) beryl · (Bi) bizmut · (Bh) bohr · (B) bor · (Br) brom · (Ce) cer · (Cs) cez · (Cl) chlor · (Cr) chrom · (Sn) cyna · (Zn) cynk · (Zr) cyrkon · (Ds) darmsztadt · (Db) dubn · (Dy) dysproz · (Es) einstein · (Er) erb · (Eu) europ · (Fm) ferm · (F) fluor · (P) fosfor · (Fr) frans · (Gd) gadolin · (Ga) gal · (Ge) german · (Al) glin · (Hf) hafn · (Hs) has · (He) hel · (Ho) holm · (In) ind · (Ir) iryd · (Yb) iterb · (Y) itr · (I) jod · (Cd) kadm · (Cf) kaliforn · (Cm) kiur · (Co) kobalt · (Kr) krypton · (Si) krzem · (Xe) ksenon · (La) lantan · (Li) lit · (Lr) lorens · (Lu) lutet · (Mg) magnez · (Mn) mangan · (Mt) meitner · (Md) mendelew · (Cu) miedź · (Mo) molibden · (Nd) neodym · (Ne) neon · (Np) neptun · (Ni) nikiel · (Nb) niob · (No) nobel · (Pb) ołów · (Os) osm · (Pd) pallad · (Pt) platyna · (Pu) pluton · (Po) polon · (K) potas · (Pr) prazeodym · (Pm) promet · (Pa) protaktyn · (Ra) rad · (Rn) radon · (Re) ren · (Rh) rod · (Rg) roentgen · (Hg) rtęć · (Rb) rubid · (Ru) ruten · (Rf) rutherford · (Sm) samar · (Sg) seaborg · (Se) selen · (S) siarka · (Sc) skand · (Na) sód · (Ag) srebro · (Sr) stront · (Tl) tal · (Ta) tantal · (Tc) technet · (Te) tellur · (Tb) terb · (O) tlen · (Th) tor · (Tm) tul · (Ti) tytan · (Uub) ununbium · (Uuh) ununhexium · (Uuo) ununoctium · (Uup) ununpentium · (Uuq) ununquadium · (Uut) ununtrium · (U) uran · (V) wanad · (Ca) wapń · (C) węgiel · (H) wodór · (W) wolfram · (Au) złoto · (Fe) żelazo

---

Pierwiastki niezsyntezowane: (Uus) ununseptium · (Uue) ununennium · (Ubn) unbinilium · (Ubu) unbiunium · (Ubb) unbibium · (Ubt) unbitrium · (Ubq) unbiquadium · (Ubp) unbipentium · (Ubh) unbihexium